.svg)
Zimą ogrodnik zwykle czeka… ale nie musi. Winter sowing, czyli siew zimowy w butelkach, to prosty sposób, by zacząć sezon już w środku chłodnych miesięcy – bez lamp, parapetów i przegrzanych mieszkań. W tym przewodniku dowiesz się, co można siać na zimę, dlaczego ta metoda działa, jakie gatunki sprawdzają się najlepiej i jak krok po kroku zbudować pojemnik, który sam „wystartuje” Twoje rozsady, gdy tylko pogoda da sygnał. Dzięki temu wiosnę przywitasz z silnymi, zahartowanymi roślinami.
Co więcej można robić zimą? O tym przeczytasz w moim: Kalendarzu ogrodniczym na cały rok
Winter sowing (siew zimowy) to metoda rozpoczynania uprawy z nasion na zewnątrz w środku zimy, w „mini-szklarniach” z przezroczystych pojemników (np. butelek po mleku). Pojemnik chroni nasiona przed wiatrem i zwierzętami, a jednocześnie wpuszcza światło, deszcz i śnieg. Nasiona doświadczają naturalnych cykli zamarzania–odmarzania oraz chłodu potrzebnego do przerwania spoczynku, więc kiełkują, kiedy warunki faktycznie im sprzyjają. To prosty sposób, by obejść się bez lamp i mat grzewczych, a jednocześnie uzyskać zahartowane, silne rozsady.
Siew zimowy działa jak natura, tylko w kontrolowanym mikrośrodowisku. Daje przewagę czasową (kiełkowanie rusza samo w najwcześniejszym możliwym terminie), oszczędza miejsce w domu, upraszcza hartowanie (rośliny rosną od początku na świeżym powietrzu) i obniża koszty, bo korzystasz z recyklingowych pojemników. W praktyce siew zimowy szczególnie dobrze sprawdza się przy roślinach wieloletnich, roślinach jednorocznych odpornych na chłód oraz warzywach chłodolubnych (szpinak, sałaty, kapustne, groch), ale działa też dla części gatunków ciepłolubnych, gdy wysiejesz je później zimą (koniec lutego–marzec), aby wykiełkowały dopiero po ociepleniu.
Nie potrzebujesz specjalistycznego sprzętu. Wystarczą Ci:
Zaczynamy zwykle od grudnia/stycznia z bylinami i warzywami chłodnolubnymi. Rośliny jednoroczne „półodporne” wysiewamy z końcem zimy lub wczesną wiosną. Kluczem jest to, by pojemnik stał na słońcu, miał otwory odpływowe w dnie i szczeliny wentylacyjne u góry (zakrętka zdjęta).
Najpewniejsi kandydaci to byliny oraz gatunki wymagające chłodu do kiełkowania (stratyfikacji).
To m.in. jeżówki (Echinacea), rudbekie, nachyłki, pysznogłówki (Monarda), naparstnice, lawenda oraz rodzime dzikie kwiaty.
Z warzyw: sałaty, szpinak, jarmuż, kapusty, brokuły, cebula z nasion, groch.
Z ziół: pietruszka naciowa, kolendra, koper. Jednoroczne odporne jak bratki, lwia paszcza czy nagietki też się nadają.
Ciepłolubne (np. pomidory, cynie) możesz wysiać w butelkach późną zimą. Wykiełkują, gdy w pojemniku zrobi się wystarczająco ciepło.
Dlaczego to działa? Stratyfikacja to naturalny „chłodny reset” nasion: okres wilgotnego chłodu, który przerywa spoczynek i przygotowuje ziarno do bezpiecznego kiełkowania na wiosnę. Winter sowing oddaje ten proces 1:1.
Tak. Liczy się wilgotny chłód – tzw. stratyfikacja. Nawet w łagodnych zimach nasiona zbierają godziny chłodu. Jeśli sezon wyjątkowo ciepły, brakujący chłód możesz nadrobić w lodówce (metoda „cold stratification” w torebce z wilgotnym podłożem).
Do pojemników używaj lekkich, sterylnych mieszanek do wysiewu. Ziemia ogrodowa może być za ciężka i łatwo zasklepiać się w butelce. Najważniejsze są: odpływ wody, przewiew i jasne ścianki.
Nie. Najlepiej sprawdzają się byliny, jednoroczne odporne i warzywa chłodnolubne. Gatunki bardzo ciepłolubne (np. bazylia, ogórek) nie zyskają wiele – jeśli chcesz je wysiać tą metodą, rób to późną zimą, żeby nie wystartowały zbyt wcześnie, ale miej świadomość, że może się to nie udać.
Zimą zwykle wystarcza śnieg i deszcz. Kontroluj wilgotność – jeśli podłoże przesycha, podlej przez otwory. Jeśli kondensacja jest stała i kapie, zwiększ wentylację. Otwory w dnie to „ubezpieczenie” przed przelaniem.
Gdy minie ryzyko przymrozków, a siewki mają 2–4 prawdziwe liście. Dzięki uprawie w plenerze są już zahartowane – przejście do gruntu jest zwykle łagodniejsze niż po produkcji na parapecie.
